Lab 6 · ทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง: บทที่ 6a/6b
Accounting App: จาก Chart of Accounts ถึง Financial Statements
Lab นี้ไม่ได้สร้างธุรกรรมใหม่ — แต่กลับไปตรวจสอบ "ร่องรอยทางบัญชี" ที่ Lab 3, 4, 5 สร้างไว้แล้ว พร้อมตั้งค่า Chart of Accounts และลองบัญชีสินทรัพย์
🎯
เป้าหมาย: สำรวจ Chart of Accounts, กระทบยอด (reconcile) Open Item, สร้างและคิดค่าเสื่อมสินทรัพย์หนึ่งชิ้น, และสร้างงบการเงินพื้นฐาน
1Chart of Accounts ≈ COA
ขั้นตอน
- เปิดแอป Accounting → Configuration → Chart of Accounts
- ถ้าตอนสร้างฐานข้อมูล (Lab 1) เลือกประเทศไทย ระบบจะติดตั้ง COA มาตรฐานไทยให้อัตโนมัติ — เทียบเท่า Country-Specific COA ในบทที่ 6a
- สังเกตกลุ่มบัญชี: Assets (10x-1x), Liabilities, Equity, Income, Expenses — เรียงตามประเภทบัญชีทั้งห้าที่เรียนในบทที่ 6a
- เปิดบัญชี "Accounts Receivable" ดู Account Type = "Receivable" — นี่คือ Reconciliation Account ตัวหนึ่งตามทฤษฎี
Odoo ไม่แยก Operative/Country-Specific/Group COA ชัดเจนสามชั้น
บทที่ 6a อธิบาย COA สามชนิดของ SAP: Operative, Country-Specific, Group — Odoo ติดตั้ง COA เดียวตามแพ็กเกจการโลคัลไลซ์ประเทศที่เลือก (Fiscal Localization Package) และใช้ COA นั้นทั้งหมด ถ้าต้องรวมงบการเงินหลายบริษัทข้ามประเทศ (เทียบเท่า Group COA) ต้องใช้ฟีเจอร์ Consolidation ที่มักอยู่ใน Odoo Enterprise หรือโมดูลเสริม2ตรวจ Journal Entries ที่มาจาก Lab 3-5
เปิด Accounting → Accounting → Journal Entries — จะเห็นรายการที่เกิดจาก Lab ก่อนหน้าทั้งหมด กรองดูทีละประเภท:
| Journal | มาจากธุรกรรมใน Lab | เทียบเท่าทฤษฎี |
|---|---|---|
| Customer Invoices | Lab 3 — Create Invoice | Billing Document (บทที่ 3b) — AR เดบิต, Revenue เครดิต |
| Customer Payments | Lab 3 — Register Payment | Payment (บทที่ 3b) — Bank เดบิต, AR เครดิต |
| Vendor Bills | Lab 4 — Create Bill | Invoice Verification (บทที่ 4b) — GR/IR เดบิต, AP เครดิต |
| Vendor Payments | Lab 4 — Register Payment | Payment (บทที่ 4b) — AP เดบิต, Bank เครดิต |
| Inventory/Manufacturing | Lab 5 — Mark as Done | Goods Issue + Goods Receipt (บทที่ 5b) — Consumption เดบิต, Inventory เครดิต / Inventory เดบิต, Output เครดิต |
แบบฝึกหัด: Drill-Down สามระดับ
ลองทำตามลำดับ Drill-Down ที่อธิบายในบทที่ 6b: เปิด Accounting → Reporting → Trial Balance ดูยอดรวมบัญชี Accounts Receivable (ระดับ 1: Account Balance) → คลิกเข้าไปดู Journal Items ของบัญชีนั้น (ระดับ 2: Line Items) → คลิกรายการหนึ่งเพื่อเปิดดู Invoice ต้นฉบับ (ระดับ 3: Original Document) — สามระดับนี้ตรงกับ Account Information Reporting ในบทที่ 6b เป๊ะ ๆ3Reconciliation ≈ การเคลียร์ Open Item
ไปที่ Accounting → Accounting → Reconciliation — ถ้ามี invoice ที่ยังไม่ได้จับคู่กับ payment (เช่นสร้าง payment แยกจาก invoice โดยไม่กด Register Payment ตรง ๆ) จะปรากฏในหน้านี้เพื่อให้จับคู่ (match) เอง
เทียบกับทฤษฎี
Reconciliation ใน Odoo คือกลไกเดียวกับการเคลียร์ Open Item ในบทที่ 3b/4b — เมื่อจับคู่ invoice กับ payment สำเร็จ สถานะจะเปลี่ยนเป็น "Reconciled" เทียบเท่ากับการที่ open item ในบัญชีลูกค้า/ซัพพลายเออร์ถูกปิดตามที่อธิบายในทฤษฎี4Asset Accounting
ขั้นตอน (ต้องติดตั้งแอป Accounting แบบเต็ม หรือเปิดใช้ฟีเจอร์ Assets)
- เปิด Accounting → Accounting → Assets → New
- ตั้งชื่อสินทรัพย์ เช่น "Delivery Truck" มูลค่า 800,000 บาท
- เลือก Asset Model (เทียบเท่า Asset Class ในบทที่ 6b — กำหนดวิธีคิดค่าเสื่อมและบัญชีที่เกี่ยวข้องล่วงหน้า) เช่น "Vehicles" ที่มีอายุการใช้งาน 5 ปี แบบเส้นตรง (straight-line)
- กด Confirm แล้วกด Compute Depreciation — ระบบสร้างตาราง depreciation board ให้อัตโนมัติ
เทียบกับ Asset Explorer (บทที่ 6b)
ตารางที่ Odoo แสดง (Depreciation Board) เทียบเท่า Asset Explorer ของ SAP — แต่ละแถวคือค่าเสื่อมของงวดหนึ่ง แบ่งเป็นสถานะ "Draft" (เทียบเท่า Planned Values — ยังไม่โพสต์เข้า GL) และ "Posted" (เทียบเท่า Posted Values) ลองกด "Post" ที่แถวแรก แล้วดู Journal Entry ที่เกิดขึ้น — จะเห็นบัญชี Depreciation Expense ถูกเดบิต และบัญชี Accumulated Depreciation ถูกเครดิต ตรงกับหลักการทั่วไปของ asset depreciation ที่อธิบายในทฤษฎี5Financial Reports
เปิด Accounting → Reporting → Balance Sheet และ Profit and Loss — สังเกตว่ารายงานทั้งสองดึงข้อมูลจาก Journal Entries ทั้งหมดที่สร้างมาจนถึงตอนนี้ (Lab 3-6) โดยอัตโนมัติ ลองเปลี่ยนช่วงวันที่และเปรียบเทียบสองงวด — เทียบเท่า Financial Statement Version ในทฤษฎีบทที่ 6b (แม้ Odoo จะไม่มีแนวคิด "version" ที่ตั้งค่าล่วงหน้าได้หลายแบบเท่า SAP แต่ layout ของรายงานปรับแต่งได้ผ่าน XML/Studio ในรุ่น Enterprise)
6สรุปการเทียบคำศัพท์
| แนวคิดทฤษฎี (บทที่ 6a/6b) | ฟีเจอร์ใน Odoo |
|---|---|
| Chart of Accounts (COA) | Chart of Accounts (ติดตั้งจาก Fiscal Localization Package) |
| Reconciliation Account | Account Type = Receivable/Payable |
| Open Item Clearing | Reconciliation หน้า Accounting → Reconciliation |
| Asset Class + Account Determination | Asset Model |
| Asset Explorer (Planned vs Posted Values) | Depreciation Board (Draft vs Posted) |
| Financial Statement Version | Balance Sheet / P&L Report (ปรับช่วงวันที่ได้ ปรับ layout ได้บางส่วน) |
เช็คลิสต์จบวิชา
- สำรวจ Chart of Accounts และระบุ Reconciliation Account ได้อย่างน้อย 2 บัญชี
- ตรวจ Journal Entries จาก Lab 3-5 ครบทุกประเภท และอธิบาย debit/credit ของแต่ละรายการได้
- สร้างสินทรัพย์และคำนวณ+โพสต์ค่าเสื่อมราคาสำเร็จอย่างน้อยหนึ่งงวด
- เปิดดู Balance Sheet และ P&L ได้ และอธิบายความแตกต่างของทั้งสองรายงาน