สร้างก่อน แล้วจึงอธิบายให้ชัดขึ้น
อุตสาหกรรมสอนว่าข้อจำกัดเป็นส่วนหนึ่งของการออกแบบ
ผมทำงานที่ Thai Ocean Industries ในบทบาท Chief Innovation Officer เป็นเวลา 16 ปี ชื่อตำแหน่งสำคัญน้อยกว่าความจริงที่ต้องพบในแต่ละวัน เทคโนโลยีต้องอยู่ร่วมกับการผลิต ต้นทุน คน กระบวนการเดิม และการตัดสินใจที่ไม่สามารถรอแบบจำลองที่สมบูรณ์แบบได้
การเป็นที่ปรึกษาให้กับองค์กรในภาคการผลิตและยานยนต์ย้ำบทเรียนเดิม คำตอบที่ถูกต้องทางเทคนิคยังล้มเหลวได้ หากมาถึงในรูปแบบที่ไม่เหมาะ ในเวลาที่ไม่ใช่ หรือไม่มีคนที่จะนำมันไปต่อ ผมจึงไม่ได้ถามเพียงว่า “สร้างได้หรือไม่” แต่ถามต่อว่า “สิ่งนี้จะเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งขององค์กรได้อย่างไร”
งานวิจัยคือความอยากรู้ที่มีวินัย
คำถามวิจัยที่ดีควรเปลี่ยนวิธีที่เรามองปัญหา
งานวิจัยของผมเริ่มจากระบบขนานสำหรับชีวสารสนเทศ ก่อนขยายไปสู่การหาค่าเหมาะที่สุดเชิงการจัด การคำนวณเชิงวิวัฒนาการ หุ่นยนต์ AI สำหรับเกม และการเรียนรู้ของเครื่องสำหรับข้อมูลชีวภาพ การประยุกต์อาจดูต่างกัน แต่คำถามที่กลับมาเสมอคือ มีโครงสร้างใดซ่อนอยู่ในปัญหา และเราจะทำให้มันมองเห็น รักษาไว้ และนำกลับมาใช้ได้อย่างไร
ผมให้ความสำคัญกับผลลัพธ์ แต่สนใจวิธีคิดที่ยังเหลืออยู่หลังผลลัพธ์นั้นล้าสมัยมากกว่า นี่คือเหตุผลที่ผมจัดทำ research dossier กลับไปทบทวนงานเดิม และเชื่อมบทความเข้ากับคำถามที่ทำให้มันเกิดขึ้น งานวิจัยควรถูกใช้ต่อได้ ทั้งในฐานะหลักฐาน วัตถุสำหรับการเรียนรู้ และพื้นที่ให้คนถัดไปคิดได้ไกลกว่าเดิม
เส้นแบ่งที่มีประโยชน์มักไม่ได้อยู่ระหว่างศาสตร์ แต่อยู่ระหว่างสิ่งที่เราอธิบายได้ กับสิ่งที่เรายังต้องทำความเข้าใจ
การสอนคือการสร้างความเข้าใจขึ้นใหม่
การสอนทำให้ผมต้องสร้างความเข้าใจในศาสตร์ของตนเองซ้ำแล้วซ้ำอีก
ผมสอนรายวิชาหลากหลายในวิทยาการคอมพิวเตอร์ ระบบสารสนเทศ วิศวกรรม และการเป็นผู้ประกอบการ ตั้งแต่อัลกอริทึม AI ความฉลาดเชิงคำนวณ ไปจนถึงเครือข่ายคอมพิวเตอร์ ERP การตลาดดิจิทัล และการวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ การเคลื่อนระหว่างวิชาเหล่านี้ทำให้มองข้ามความสัมพันธ์ที่ซ่อนอยู่ได้ยาก อัลกอริทึมกำหนดพฤติกรรมของระบบข้อมูล เครือข่ายกำหนดข้อจำกัดของปัญญาแบบกระจาย และองค์กรเป็นผู้ตัดสินว่านวัตกรรมจะเกิดขึ้นจริงหรือไม่
นักศึกษายังทำให้คำอธิบายที่คลุมเครือซ่อนตัวไม่ได้ คำถามของพวกเขาพาผมกลับไปหาหลักการพื้นฐานหลายครั้ง ไม่ใช่เพื่อลดทอนเนื้อหาให้ตื้นลง แต่เพื่อหาเส้นทางเข้าสู่ความซับซ้อนที่ชัดขึ้น ปัจจุบันผมกำลังนำสื่อการสอนที่เคยเก็บไว้กลับมาปรับปรุงให้ทันสมัย อ่านทบทวนได้ และไม่หายไปพร้อมกับการสิ้นสุดของภาคการศึกษา
งานที่ยังดำเนินต่อไป
วันนี้ผมกำลังสร้างพื้นที่ให้งานวิจัย การสอน และการปฏิบัติมาพบกัน
ที่ มจธ. บทบาทอาจารย์เป็นเพียงส่วนที่มองเห็นได้ง่ายที่สุด รายวิชา ห้องปฏิบัติการ ความร่วมมือทางวิจัย โครงงานนักศึกษา และพื้นที่ความรู้สาธารณะ ล้วนเป็นวิธีตอบคำถามเดียวกันว่า ความรู้จะเดินทางไปได้ไกลขึ้นโดยไม่สูญเสียความเข้มงวดได้อย่างไร คำตอบของคำถามนี้ไม่เคยสมบูรณ์ และนั่นคือเหตุผลที่งานยังน่าสนใจอยู่เสมอ