จาก “ของพอไหม” ถึง “ผลิตจริงทันไหม”
ใช้ X01/X03/X04/X05/X02 สอน closed-loop planning ด้วยระบบจริง แทนการสอน MRP เป็นสูตรโดด ๆ
ห้าโมดูล ห้าคำถาม
| โมดูล | คำถาม | Constraint | ผลลัพธ์ |
|---|---|---|---|
| X01 | จาก stock และ reservation ผลิตได้กี่ชิ้น? | Material | maximum producible + shortage tree |
| X03 | ถ้ากำหนดส่งวันนี้ ต้องเริ่มส่วนประกอบเมื่อไร? | Lead time | backward plan |
| X04 | เริ่มวันนี้ ตามเวลาเฉลี่ยต่อหน่วยจะเสร็จเมื่อไร? | Process time | forward duration |
| X05 | ถ้าเพิ่มเครื่องในแต่ละ process จะเร็วขึ้นเท่าไร? | Machine capacity | scenario plan |
| X02 | งานจริงเสร็จเท่าไร ล่าช้าหรือไม่? | Execution | calendar/Gantt/progress |
สูตรที่ต้องพิสูจน์ ไม่ใช่แค่จำ
X05 legacy oracle
Σ(quantity × process_time ÷ machines + setup_time × machines)
หารด้วย 3600 × working_hours_per_day แล้วปัดขึ้นเป็นวันเต็ม จุดอภิปรายสำคัญคือ setup ถูกคูณจำนวนเครื่อง ซึ่งอาจเป็น deliberate model (ตั้งทุกเครื่อง) หรือ technical debt แต่ระหว่าง migration ต้องรักษาผลเดิมก่อน
ตัวอย่างจริง
สินค้าเดียวกัน จำนวน 1,000 หน่วย:
- ทุกกระบวนการ 1 เครื่อง = 148,875.3 วินาที = 6 วัน
- เพิ่มเครื่องเฉพาะ process 120 วินาที/หน่วยเป็น 2 เครื่อง = 88,875.3 วินาที = 4 วัน
ให้นักศึกษาตอบว่า process ใดเป็น bottleneck และเหตุใดเพิ่มเครื่องที่ process อื่นอาจไม่ช่วย
Lab 3A: Material feasibility
- เลือก finished product และระเบิด BOM ถึง depth 3
- คำนวณ available = on-hand − reserved โดย aggregate แยกก่อน join
- หา immediate capacity และ recursive total capacity
- สร้าง shortage tree พร้อม BUY/MADE/SUBCONTRACT action
- เปรียบเทียบกับ legacy query ที่เสี่ยง row multiplication
Lab 3B: Time & machine scenario
- ตั้ง due/start date, quantity และชั่วโมงต่อวันเหมือนกัน
- รัน X03, X04, X05 แล้วสร้างตารางเปรียบเทียบ
- ปรับเครื่องเฉพาะ bottleneck 1→2→3 เครื่อง
- ตรวจ diminishing return และ fallback Lead Time
- บันทึกเหตุผลว่าค่าใดเป็น standard, scenario หรือ actual average
Lab 3C: Close the loop
นำ receipt/progress จาก X02 มาคำนวณ actual seconds per good unit โดยแยก scrap/rework จาก good output แล้วเปรียบเทียบกับมาตรฐาน ห้าม auto-update master ทันที แต่สร้างข้อเสนอพร้อม sample size, variance และช่วงวันที่
| ค่า | แหล่ง | ใช้เพื่อ |
|---|---|---|
| Standard | process master | baseline ที่อนุมัติ |
| Scenario | จำนวนเครื่อง/ชั่วโมงใน X05 | what-if planning |
| Actual average | X02 confirmations/receipts | เรียนรู้และเสนอปรับมาตรฐาน |
สิ่งที่ต้องสอนให้ชัด
กราฟหรือ Gantt ที่สวยไม่ใช่หลักฐานว่าสูตรถูก ต้องตรวจวันที่ตัดยอด stock, scheduled receipt, PR, PO, BOM demand และสถานะยกเลิกทุกครั้ง